• Start: 07/06/2016 00:00
  • End: 07/06/2016 00:00

Orig. naslov Himlaspelet
Osnovni podaci (SE, 1942)
Uloge Rune Lindstrom, Eivor Landstrom
Režija Alf Sjoberg
Jugoslovenska kinoteka, Uzun Mirkova 1

Svečana sala

7. jun 2016.
21:00
18. Festival nitratnog filma

Kroz zapaljive mitove

Mladi verenici Mats Erson i Marit planiraju svoju svadbu za proleće. Kada kuga napadne njihov kraj, seljani optužuju Marit za veštičarenje. Ona pokušava da pobegne kod Matsa ali je seljani hvataju i osuđuju na smrt na lomači. Iako Marit umire pre samog čina spaljivanja, seljani je stavljaju na lomaču. Skrhan bolom, Mats odlučuje da ode na nebo i upita Boga zašto je dozvolio da nevina Marit završi na lomači. Tokom svog teškog puta, Mats prvo nailazi na proroka Iliju koga prepoznaje na osnovu slike u svojoj kući. Zatim dolazi do pašnjaka susrećući svece Jonu, Jeremiju i Isaiju koji mu daju novu odeću. On nastavlja svoj težak put i na planinskim vrhovima za Božić biva spašen od strane drvodelje Josifa i njegove verenice Marije, sa kojima pokušava da nađe sklonište. Tamo upoznaje Starog Glupana koji ga skreće sa puta vodeći ga u dvor kralja Solomona u Jerusalimu. Mats sve više skreće sa svog nebeskog puta, padajući u grehe poput krađe bakrenjaka ili zabave sa kraljevim ljubavnicama. On postaje veoma bogat i ženi se ćerkom velikog zemljoposednika, Anom, no ona ubrzo umire od tuge za njegovom izgubljenom verom. Mats je bogat ali i nesrećan i pod stare dane vraća se u svoju parohiju. Tamo donira oltar za crkvu i priređuje gozbu. Stari Glupan ponovo dolazi da ga odvede, ali ga Mats odbija…

 

* * *

Kombinacija alegorije i fantazije, ili još bliže, priča o spasenju kroz individualno moralno pročišćenje, tema je veličanstvenog Sjeberovog filma Put u nebo, koji je po mišljenju mnogih istaknutih kritičara, najbolji švedski zvučni film pre pojave neprikosnovenog Ingmara Bergmana. Za njegov nastanak najviše se ima zahvaliti beskrajno talentovanom Runeu Lindstromu (upravo se slavi stogodišnjica njegovog rođenja), koji je napisao scenario i igrao glavnu ulogu, seljaka Matsa Ersona. Iako ovo umetnički najkoherentnije delo Alfa Sjeberga ima uzor u srednjevekovnim filmskim sagama Viktora Sjestrema iz nemog perioda, u nekim briljantnim scenama ga čak i prevazilazi, uzdižući protestantsku etiku kao put ka raju i ljudskom spasenju.

__________

“Ako sa izvesnom dozom kriticizma odamo priznanje elementima melodrame u prvim Sjebergovim filmovima, nikako ne možemo da osporimo neverovatan uspeh njegovog ostvarenja Put u nebo. (…) Filmska adaptacija religiozne novele Selme Lagerlef, vraća nas na postavke nemog filma, najavljujući Bergmanov Sedmi pečat. Po načinu na koji se zalaže za tradicionalne vrednosti i instistira na opasnosti od sujeverja, Put u nebo ima snagu poput Drejerovog Dana gneva.“

Peter Cowie: “Les Cinema des pays Nordiques”, 1992, str. 133 Svenska Filminstitutet