• Start: 14/06/2016 00:00
  • End: 14/06/2016 00:00

Orig. naslov На малкия остров
Osnovni podaci (BG, 1957) 94'
Uloge Ivan Kondov, Stefan Pejčev
Režija Rangel V’lčanov
Jugoslovenska kinoteka, Uzun Mirkova 1

Svečana sala

14. jun 2016.
19:00
18. Festival nitratnog filma

Kroz zapaljive mitove

Nakon poraza u Septembarskom ustanku 1923. godine, grupa pobunjenika zadržana je na ostrvu u Crnom moru, čekajući svoje kazne. Kosta-Rika, najstariji među njima, planira bekstvo, no stolar Žeko, student i doktor saznaju za njegovu nameru. Tokom priprema za bekstvo, student nesvesno izaziva Kosta-Rikinu smrt. Iako mu ne preti smrtna kazna, romantični mladić odluči da otpliva do obale i organizuje bekstvo drugih, ali umire. Žeko pokušava da iskoristi splavove koji služe za vežbe gađanja, ali biva ubijen kao ljudska meta. Nakon smrti njih trojice, doktor organizuje masovno bekstvo. On uspeva da dobije dozvolu za prikazivanje pozorišne predstave zatvorenicima. Tokom izvođenja, zatvorenici razoružavaju iznenađene vojnike, uključujući i surovog kapetana Staneva...

 

* * *

Kada se pojavio 1957. godine, film Na malom ostrvu je bio prvi bugarski modernistički film, koji je umesto patetičnih herojskih likova tadašnje zvanične kinematografije, uveo u nju individualizovane likove od krvi i mesa, sa različitim sudbinama. Snimljen na prirodnim lokacijama izvanrednom naturalističkom kamerom Dime Kolarova te režijom Valčanova, koja pokazuje veliko poznavanje klasika kinematografije, ovaj film je izazvao divljenje, svuda gde je prikazan. Istovremeno, odbacivši socrealističku estetiku, na sebe je navukao bes tvrdog partijskog aparata, koji ga je optužio za “objektivističko, bezidejno, apstraktno-humanističko obrađivanje teme“. I posle šest decenija od nastanka ovo ostvarenje ulazi u Panteon najboljih u povesti bugarske sedme umetnosti.

__________

“Film zasnovan na istim ideološkim i umetničkim izvorima kao i radovi poljske škole, uveo je pravu poeziju i strast u provincijalizam bugarske kinematografije, i pre svega slobodno koristio ogroman rečnik filmskog jezika, koji je velikim delom prevazilazio otkrića kasnijeg 'novog talasa'. Valčanovljev film, stilizovana poetična varijacija na istorijsku temu, napadnut je kao skretanje sa linije partije, i okarakterisan kao pesimističan, egzistencijalistički, frojdovski i tako dalje.“

Mira i Antonjin Lim: “Najvažnija umetnost: Istočnoevropski film u XX veku“, Beograd 2006, str. 222-223  BNF