Sećanje na… JAGODA KALOPER

RETROSPEKTIVA

Posveta filmskoj i likovnoj umetnici Jagodi Kaloper

Sala "Dinko Tucaković", Kosovska 11. 4. novembar 2016.

 

Petak 4.11.

17:00 - LISICE (JUG, 1969) 80'
ul. Fabijan Šovagović, Jagoda Kaloper
r. Krsto Papić

19:00 - W.R. - MISTERIJE ORGANIZMA (JUG, 1971) 84'
ul. Milena Dravić, Jagoda Kaloper
r. Dušan Makavejev

21:00 - KUD PUKLO DA PUKLO (JUG, 1974) 89'
ul. Mladen Budiščak, Jagoda Kaloper
r. Rajko Grlić

 

Jagoda Kaloper (1947–2016)

Jedna od najvećih slobodoumnih umetnica sa prostora bivše Jugoslavije tokom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog veka, Jagoda Kaloper, preminula je u Beču u svojoj šezdeset i devetoj godini. Iako se na filmu pojavljivala u svega dvadesetak uloga, mahom glavnih, za svoj rad nagrađivana je tada prestižnom Zlatnom i Srebrnom Arenom na filmskom festivalu u Puli, kao Nagradom carice Teodore u Nišu.

Rođena u Zagrebu 1947. godine, diplomirala je na Akademiji likovnih umetnosti 1970. godine, a na filmu se prvi put pojavljuje u omnibus ostvarenju Ključ (1965), u segmentu Duga ulica reditelja Vanče Kljakovića. Sledom dobrog prijema filma od publike kao i njene uloge od strane kritike (iako nije imala prethodnog dodira sa glumom), dobija sporedne uloge u filmovima Ponedeljak ili utorak (1966), Vatroslava Mimice i Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata (1968), Branka Ivande, u kome igra skupa sa mladim Radetom Šerbedžijom. Njena neubičajena i lepa pojava kao i prilično slobodna i konceptualna shvatanja (za period u kome se probijala na poletnom nebu tadašnjeg jugoslovenskog filma), donose joj prvu veliku i priznatu ulogu, mlade i zlosudne neveste Višnje, u kultnom ostvarenju Krste Papića Lisice (1969). Film je dobio Veliku zlatnu arenu za najbolji jugoslovenski film u toj godini, a Jagoda Kaloper, skupa sa svojim filmskim partnerom Ademom Čejvanom, dobija Srebrnu arenu za svoju ulogu.

jagoda kaloper i Rade Šerbedžija - Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata (1968)
Jagoda Kaloper i Rade Šerbedžija - Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata (1968)

Sledi još jedna fenomenalna rola u ostvarenju Balada o svirepom (1971), Radivoja Lole Đukića, u kome uz etablirane glumce Ljubu Tadića, Radeta Markovića i Dragomira Bojanića – Gidru, Jagoda igra jedinu žensku ulogu. Iste godine ona se u jednoj od glavnih ženskih uloga (uz Milenu Dravić), pojavljuje u jednom od najrevolucionarnijih filmova jugoslovenske kinematografije, W.R. - Misterije organizma, Dušana Makavejeva, doprinevši skupa sa sjajnom ekipom glumaca, (uz pomenutu Milenu Dravić, tu su još i Ivica Vidović, Zoran Radmilović, Miodrag Andrić i drugi), dalekosežnosti uticaja koji je film ostvario na domaću kinematografiju.

W.R. - Misterije organizma (1971)
W.R. - Misterije organizma (1971)

Nakon epizode u koprodukcionom ostvarenju Bore Draškovića Nokaut (1971), i glavne uloge u Grlićevom drugom dugometražnom ostvarenju Kud puklo da puklo (1974), ona ostvaruje sjajnu rolu u filmu Kuća (1975), Bogdana Žižića, pojavljujući se ponovo sa svojim partnerom iz Lisica, Fabijanom Šovagovićem, po prvi put dobivši najveće domaće priznanje za glumu, Zlatnu arenu. Do početka osamdesetih ostvarila je nekoliko epizoda u filmovima Poslednji podvig diverzanta Oblaka (1978), Vatroslava Mimice, Trofej (1979), Karolja Vičeka i Samo jednom se ljubi (1981), Rajka Grlića, da bi se do druge polovine devedesetih posvetila isključivo slikarskoj karijeri, priredivši nekoliko značajnih izložbi od kojih je sigurno jedna od najznačajnijih Karbonizacija, priređena u Zagrebu 1987. godine.

Tokom devedesetih odigrala je epizodu u filmu Mondo Bobo (1997), Gorana Rusinovića, da bi se do kraja svog života, uporedo sa galerijskim postavkama, pojavila u još nekoliko manjih uloga.

Jagoda Kaloper, bila je hrabra i visprena, sklona ekperimentu bez straha od osude, kako kritike tako i publike, a za sobom je ostavila bogat umetnički opus kao uzor novim naraštajima umetnika.

Branislav Erdeljanović